Về Yên Tử, dừng chân bên Chùa Suối Tắm

Nằm trong lòng quần thể di tích và danh thắng Yên Tử, chùa Suối Tắm là ngôi chùa thứ hai trong lộ trình tham quan Yên Tử, nơi đây không chỉ sở hữu cảnh sắc sơn thủy hữu tình mà còn lưu giữ những điển tích đầy ý nghĩa về sự thanh tịnh mà bất cứ ai khi về đất Phật cũng muốn cảm nhận. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, chùa Suối Tắm trở thành điểm dừng chân không thể bỏ qua của mỗi Phật tử và du khách trước khi tiến sâu vào cõi Phật.

Chùa Suối Tắm tọa lạc tại thế đất tựa đầu Rùa bên sườn dốc Cửa Ngăn thuộc dãy núi Kim Cương (phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh). 

Tương truyền rằng, hơn 700 năm trước, khi Đức Vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông từ bỏ ngai vàng để vào núi Yên Tử tu hành. Giữa trưa hè oi ả, Ngài cùng đệ tử Bảo Sái đã dừng chân bên dòng suối mát này. Say lòng trước sắc hoa rừng và tiếng suối reo, Ngài đã xuống tắm mát để gột sạch bụi trần trước khi vào cõi Phật. Chính vì điển tích này, dòng suối mang tên Suối Tắm.

Trước kia, nơi đây là một ngôi miếu nhỏ thờ Thánh Hoàng Nguyệt Nga phu nhân Trung đẳng thần ( Bà là Đức thánh Cửa Ngăn, Mẫu Nghi Thiên Hạ Phạm Cúc Nương, hiệu Nguyệt Nga Phu Nhân, Thượng đẳng thần, là người em gái thứ tư của một gia đình có 4 anh em họ Phạm hiền tài, đức độ của Thuỷ Đường trang, huyện Thuỷ Đường, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương xưa (nay là phường Thuỷ Nguyên, thành phố Thủy Nguyên, Hải Phòng), đã có công giúp Đại Hành Hoàng đế đánh tan quân xâm lược Nhà Tống trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử vào năm 981, thế kỷ thứ X. Sau đó bà được giao giám quản một vùng rộng lớn thuộc lưu vực sông Bạch Đằng để phòng giặc giã, giữ an bình cho dân. Sau đó bà hiển thánh tại khu vực Suối Tắm và được Triều đình ban sắc phong. Vì vậy Bà còn được thờ tại miếu-đền-chùa Suối Tắm ở Yên Tử (Quảng Ninh). Hiện nay, tại nhà trưng bày Giải Oan Yên Tử còn lưu giữ 03 sắc phong của vua Triều Nguyễn có liên quan đến bà.

Đến đầu thế kỷ 20, nhà tư sản Bạch Thái Bưởi đã xây dựng miếu thờ Mẫu Địa to đẹp hơn tại đây. Trong kháng chiến chống Pháp, khi chùa Cầm Thực bị hỏa hoạn, nhân dân đã rước chuông, tượng và đồ thờ xuống miếu này, từ đó ngôi miếu chính thức trở thành Chùa Suối Tắm. 

Vào năm 2009, nhờ nguồn đầu tư nhà nước và công đức của thập phương, ngôi chùa Suối Tắm mới được trùng tu, tôn tạo với quy mô rộng và khang trang với diện tích 800m² cạnh ngôi chùa cũ. Các pho tượng và pháp khí cổ giá trị của ngôi chùa cũ được bảo tồn nguyên vẹn.

Mặt trước và mặt sau cổng Tam Quan độc đáo của chùa Suối Tắm (Ảnh st)

Điểm đặc biệt tạo nên dấu ấn kiến trúc của Chùa Suối Tắm chính là lối vào độc nhất vô nhị trên toàn tuyến Yên Tử. Đó là khi qua Cổng Tam quan, quý khách sẽ phải đi xuống chùa để vãng cảnh và lễ Phật. Đây là nét độc đáo nhất ở chùa này so với các chùa khác trên toàn tuyến Yên Tử.

Chùa được xây dựng theo bố cục hình chữ "Đinh" với Nhà Tam Bảo gồm 3 gian tiền đường và hậu cung với diện tích 200m². Mái lợp ngói mũi hài, hai đầu nóc, đầu đao bốn góc mái trang trí hình rồng, sóng nước, vân mây. Cánh cửa chính được cấu trúc “thượng song hạ bản”, ở mặt trước hai chái nhà là hai cửa sổ tròn được tráng trí chữ “Thọ” cách điệu. Bên trái chùa là nhà thờ Tổ có kết cấu hình chữ "Nhất"với diện tích 100m². Lầu chuông, lầu trống có diện tích 30m². 

Tượng thờ trong chùa được bài trí theo kiến trúc chùa Việt và Phật giáo Đại thừa. Tại nhà thờ Tổ, chính gian giữa thờ Tam Tổ Trúc Lâm, bên phải thờ Tam tòa Thánh Mẫu (Mẫu Thiên, mẫu Địa, mẫu Thoải), bên trái thờ Mẫu Thượng Ngàn. Toàn bộ hệ thống tượng, pháp khí trong chùa và nhà thờ Tổ được đưa vào thờ năm 2011.

Tọa lạc nơi chân núi cạnh bờ suối, lấy núi làm điểm tựa, lấy suối làm gương soi, Chùa Suối Tắm mở ra không gian sơn thủy hữu tình, trang nghiêm, tĩnh mịch. Nơi đây là chốn an yên để du khách gột rửa ưu phiền, thanh tịnh tâm hồn trước khi chinh phục đỉnh thiêng Yên Tử. 

Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử trân trọng kính mời quý du khách và Phật tử bốn phương hãy về thăm Chùa Suối Tắm để lắng nghe tiếng suối reo, tìm lại sự bình yên trong tâm hồn và tri ân công đức của cha ông thuở trước. Chúng ta hãy cùng nhau chung tay bảo tồn, giữ gìn cho ngôi chùa luôn xanh, sạch và trang nghiêm. Chăm chút cho từng nhành cây, ngọn cỏ nơi đây không chỉ là cách chúng ta trân trọng lịch sử mà còn là cách chúng ta nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa linh thiêng cho muôn đời sau.

Hằng Nga